كارشناس برنامه «زندگی زیباست» رادیو معارف، با تأكید بر اهمیت سواد رسانه‌ای در تربیت فرزندان گفت: والدین برای مدیریت تغییرات رفتاری نوجوانان در عصر دیجیتال، باید ضمن تقویت مهارت‌های فردی خود، به‌جای برخوردهای مستبدانه، زمینه گفت‌وگو، اعتماد و تصمیم‌گیری آگاهانه را در خانواده فراهم كنند.
به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، حجت‌الاسلام دكتر مهزیار خاكی در برنامه «زندگی زیباست» با موضوع «سواد رسانه‌ای، مقابله با مدگرایی و مدیریت تغییرات رفتاری نوجوان در فضای مجازی» اظهار كرد: نگرانی والدین از تغییر ناگهانی رفتار، باورها و علایق فرزندان در فضای مجازی قابل درك است؛ اما برای مواجهه صحیح با این تغییرات، نباید تمام مشكلات را به نوجوان نسبت داد، بلكه والدین نیز باید مهارت‌های ارتباطی و فردی خود را تقویت كنند.
وی با اشاره به ویژگی‌های دوره نوجوانی افزود: نوجوان از نظر زیستی، فیزیولوژیكی و روانی همچنان در مسیر رشد و تكامل قرار دارد؛ بنابراین، شناخت ویژگی‌های این دوره سنی و پرهیز از انتظارات نامتناسب با شرایط نوجوان، می‌تواند به بهبود روابط والدین و فرزندان كمك كند.
والدین راهنما باشند، نه تحمیل‌كننده عقاید
این روان‌شناس و مشاور خانواده با تأكید بر ضرورت تغییر شیوه‌های سنتی تربیت تصریح كرد: برخورد مستبدانه و تحمیل عقاید به نوجوان، نه‌تنها لزوماً به پذیرش دیدگاه والدین منجر نمی‌شود، بلكه ممكن است فاصله میان اعضای خانواده را افزایش دهد و زمینه شكل‌گیری رفتارهای مستبدانه را نیز فراهم كند.
مهزیار خاكی ادامه داد: والدین باید نقش راهنما را ایفا كنند؛ راهنما مسیر را روشن می‌كند و واقعیت‌ها را در اختیار نوجوان قرار می‌دهد، اما در نهایت باید فرصت تصمیم‌گیری را به او واگذار كند. این فرایند باید در بستر گفت‌وگو شكل بگیرد، نه از طریق تحمیل دیدگاه‌های بزرگسالان.
وی ایجاد فضای امن در خانواده را یكی از الزامات ارتباط مؤثر با نوجوان دانست و گفت: والدین باید شنونده خوبی باشند و شرایطی فراهم كنند كه فرزندشان بتواند بدون ترس از سرزنش یا تحقیر، درباره افكار، باورها و تجربه‌های خود صحبت كند.
فضای مجازی تمام واقعیت جامعه را بازتاب نمی‌دهد
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر نگرش نوجوانان، به مفهوم «اثر اجماع كاذب» در روان‌شناسی اجتماعی پرداخت و اظهار كرد: افراد گاهی تصور می‌كنند دیدگاه‌ها و رفتارهایشان مورد تأیید اكثریت جامعه است. نوجوان نیز ممكن است بر اساس محتوایی كه در فضای مجازی مشاهده می‌كند، به این نتیجه برسد كه همه افراد جامعه به همان شیوه فكر می‌كنند و زندگی خود را پیش می‌برند.
این مشاور خانواده افزود: برای اصلاح چنین برداشتی، لازم است دایره ارتباطی خانواده و نوجوان گسترش یابد. حضور در محیط‌های واقعی، ارتباط با خانواده‌های مختلف و مواجهه با افرادی كه دیدگاه‌های متفاوتی دارند، به نوجوان كمك می‌كند دریابد آنچه در فضای مجازی می‌بیند، تنها بخشی از واقعیت است.
پذیرش دیدگاه‌های متفاوت با گفت‌وگو تقویت می‌شود
مهزیار خاكی همچنین با اشاره به گرایش برخی نوجوانان به تفكر صفر و صدی و قضاوت‌های قطعی خاطرنشان كرد: والدین باید توجه داشته باشند كه خودشان نیز ممكن است در گفت‌وگوها انعطاف كافی نداشته باشند یا صرفاً بر درستی دیدگاه خود تأكید كنند. اصلاح شیوه گفت‌وگوی والدین و پذیرش نوجوان، می‌تواند به تقویت انعطاف‌پذیری و افزایش تحمل دیدگاه‌های متفاوت در فرزندان كمك كند.
وی با تأكید بر ضرورت همراهی بزرگسالان با تحولات فناوری گفت: والدین و مربیان باید با ابزارها و شیوه‌های ارتباطی جدید آشنا شوند و متناسب با شرایط نسل جدید، زمینه تعامل مؤثرتر را فراهم كنند.
این روان‌شناس و مشاور خانواده در جمع‌بندی سخنان خود تأكید كرد: تربیت نوجوان نیازمند توجه هم‌زمان به رشد و توسعه فردی والدین و هدایت صحیح فرزندان است. خانه نباید به محیطی پادگانی یا محل بازجویی تبدیل شود؛ بلكه باید پناهگاهی امن باشد تا نوجوان بتواند در مواجهه با چالش‌های زندگی، به خانواده اعتماد كند و از حمایت آن بهره‌مند شود.
