كارشناسان برنامه «فقه پویا» رادیو معارف با بررسی ابعاد فقهی، حقوقی و اجتماعی چالش‌های پرداخت مهریه، بر ضرورت حمایت حاكمیت از بدهكاران واقعی و تنگدست تأكید كردند و استفاده از ظرفیت‌های بیت‌المال، بیمه مهریه و صندوق‌های حمایت از خانواده را از جمله راهكارهای مدیریت این مسئله دانستند.
به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، در این برنامه كه با حضور حجت الاسلام و المسلمین فرج الله هدایت‌نیا و حجت الاسلام و المسلمین احمد احسانی‌فر برگزار شد، موضوع مهریه‌های سنگین، ناتوانی مالی برخی زوج‌ها در پرداخت دیون و مسئولیت حاكمیت در حمایت از خانواده‌ها از منظر فقه و حقوق مورد بررسی قرار گرفت.
هدایت‌نیا در تبیین جایگاه بدهكاران تنگدست یا «غارمین» اظهار كرد: در منابع روایی و فقهی، برای حاكمیت در قبال بدهكارانی كه واقعاً توانایی پرداخت دیون خود را ندارند، مسئولیت‌هایی پیش‌بینی شده است؛ البته این حمایت شامل افرادی كه با سوءنیت و به قصد فرار از پرداخت بدهی، اموال خود را پنهان می‌كنند، نخواهد شد.
وی با اشاره به روایات مطرح‌شده در منابعی همچون «وسائل الشیعه» افزود: حمایت از بدهكاران باید ناظر به افرادی باشد كه بدون اسراف و زیاده‌روی، تعهدات مالی متعارفی داشته‌اند، اما به دلایل مختلف از پرداخت دیون خود ناتوان شده‌اند.
در ادامه، احسانی‌فر با تأكید بر ضرورت اولویت‌بندی در هزینه‌كرد منابع عمومی بیان كرد: حاكمیت با منابع مالی محدود مواجه است و باید بر اساس مصلحت عمومی، میان نیازهای مختلف جامعه اولویت‌بندی كند. در این میان، تسهیل ازدواج جوانان و جلوگیری از پیامدهای اجتماعی تجرد، از موضوعات مهم در سیاست‌گذاری عمومی به شمار می‌رود.
وی با اشاره به مبانی فقهی حمایت مالی از ازدواج جوانان، پرداخت كمك از بیت‌المال را در قالب قرض یا صدقه، متناسب با شرایط افراد و تشخیص مصلحت حاكم، قابل بررسی دانست و تأكید كرد كه نوع حمایت باید بر اساس میزان نیاز و وضعیت مالی فرد تعیین شود.
بیمه مهریه و صندوق‌های حمایتی؛ راهكارهایی فراتر از پرداخت مستقیم
در بخش دیگری از این برنامه، هدایت‌نیا با تفكیك راهكارهای مدیریت چالش مهریه به روش‌های مستقیم و غیرمستقیم، پرداخت تسهیلات از بیت‌المال در قالب قرض یا كمك بلاعوض را از جمله روش‌های مستقیم عنوان كرد.
وی همچنین با اشاره به راهكارهای ساختاری، بیمه مهریه و تأسیس صندوق‌های تخصصی حمایت از خانواده را پیشنهاد كرد و توضیح داد: می‌توان با طراحی سازوكارهای قراردادی و پرداخت حق بیمه، زمینه مدیریت ریسك‌های مالی ناشی از تعهدات مهریه را فراهم كرد تا در شرایط خاص، خانواده‌ها از حمایت‌های پیش‌بینی‌شده برخوردار شوند.
توانمندسازی اقتصادی؛ جایگزین حمایت‌های صرفاً مالی
در ادامه مباحث اجتماعی برنامه، مدیریت مصرف و مسئولیت فردی در اقتصاد ملی نیز مورد توجه قرار گرفت.
در این بخش تأكید شد كه مدیریت مصرف صرفاً به معنای كاهش هزینه‌ها و صرفه‌جویی نیست، بلكه مصرف هوشمندانه، جلوگیری از اتلاف منابع و استفاده بهینه از امكانات موجود را شامل می‌شود.
همچنین توانمندسازی اقتصادی بدهكاران از طریق مهارت‌آموزی و ایجاد فرصت‌های درآمدزایی، به‌عنوان یكی از راهكارهای غیرمستقیم برای كاهش فشار بر منابع عمومی مطرح شد؛ رویكردی كه به جای اتكای صرف به كمك‌های نقدی، زمینه افزایش توان مالی افراد و ایفای تعهدات آنان را فراهم می‌كند.
