كارشناس برنامه برهان رادیو معارف، با بازخوانی ابعاد سیاسی و اجتماعی قیام حضرت زهرا (س)، این نهضت را بهعنوان نقطه عطفی در ظهور تشیع بهمثابه یك جریان سیاسی و اجتماعی كنشگر معرفی كرد.
به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، یكی از محورهای اصلی این برنامه، بررسی ابعاد سیاسی و اجتماعی قیام حضرت فاطمه زهرا (س) پس از رحلت پیامبر اكرم (ص) بود. در این بخش، دكتر سلیمانی امیری با تبیین جایگاه تاریخی حضرت زهرا (س)، اظهار كرد كه اگرچه ریشههای تشیع به دوران پیامبر اكرم (ص) بازمیگردد، اما تشیع بهعنوان یك جریان سیاسی و اجتماعی كنشگر، در جریان اعتراض و قیام حضرت زهرا (س) ظهور و بروز آشكارتری یافت.
در تحلیل ارائهشده، قیام حضرت زهرا (س) صرفاً محدود به مطالبه حق مالی و موضوع فدك نبود، بلكه اقدامی برای دفاع از ولایت الهی، تبیین حقانیت امیرالمؤمنین (ع) و جلوگیری از انحراف در مسیر هدایت جامعه اسلامی به شمار میرفت.
بر اساس این دیدگاه، حضرت زهرا (س) با مواضع روشنگرانه و خطبههای خود تلاش كردند مشروعیت حاكمیت را در چارچوب معیارهای الهی تبیین كنند و نشان دهند كه در مسائل بنیادین اعتقادی و ولایی، حقیقت و معیارهای دینی نمیتواند تابع رأی اكثریت باشد.
راهبرد مقاومت حضرت زهرا (س) در برابر انحراف
از دیگر محورهای این برنامه، بررسی تنهایی حضرت زهرا (س) در مسیر دفاع از ولایت بود؛ شرایطی كه از برخی جهات با تنهایی امیرالمؤمنین (ع) در آغاز نهضت ایشان مقایسه شد.
در این بخش، بر تمایز میان واقعیتهای ناگزیر اجتماعی و سكوت در برابر ظلم تأكید شد. بر این اساس، حضرت زهرا (س) ضمن توجه به شرایط جامعه و پرهیز از دامنزدن به جنگ داخلی، از بیان حقیقت و اعتراض به انحراف در مسیر حاكمیت اسلامی دست نكشیدند.
همچنین تبیین شد كه روشنگریهای حضرت زهرا (س) نقش مهمی در جلوگیری از برداشت نادرست درباره انگیزههای اعتراض به وضعیت سیاسی پس از رحلت پیامبر (ص) داشت و نشان داد كه مسئله اصلی، دفاع از دین و استمرار مسیر صحیح هدایت جامعه است.
ولایت الهی؛ محور شكلگیری جامعه اسلامی
دكتر سلیمانی امیری در ادامه مباحث، با اشاره به مفهوم اجتماع و همبستگی اجتماعی، میان جهانیشدن با محوریت قدرتهای سلطهگر و شكلگیری جامعه حول محور ولایت الهی تمایز قائل شد.
در این نگاه، جامعهای میتواند مسیر تعالی و سعادت را طی كند كه انسجام و وفاق اجتماعی خود را بر پایه ولایت الهی و ارزشهای دینی شكل دهد؛ موضوعی كه بهعنوان یكی از پیامهای بنیادین نهضت فاطمی مورد توجه قرار گرفت.
قدرت دفاعی و قدرت معنوی؛ دو مؤلفه عزت و استقلال
در جمعبندی مباحث برنامه، پیوند میان قدرت سخت و قدرت نرم مورد توجه قرار گرفت. از این منظر، توان دفاعی كشور در عرصه موشكی و پهپادی، در كنار سرمایههای فرهنگی، اعتقادی و معنوی، از مؤلفههای مهم حفظ استقلال و عزت ملی محسوب میشود.
بازخوانی سیره سیاسی و اجتماعی حضرت زهرا (س) نیز در همین چارچوب، الگویی برای مقاومت، دفاع از حقیقت، ولایتمداری و مسئولیتپذیری در برابر تحولات اجتماعی معرفی شد.
از سوگواری فاطمی تا بازتاب جلوههای همدلی اجتماعی
بخش دیگری از برنامه به جنبههای عاطفی و معنوی ایام فاطمیه اختصاص داشت. در این بخش، نوحهها و اشعاری در رثای حضرت زهرا (س) پخش شد و درباره جایگاه حرم حضرت فاطمه معصومه (س) در قم بهعنوان مأمن معنوی ارادتمندان اهلبیت (ع) گفتوگوهایی صورت گرفت.
همچنین پیامهای مردمی شنوندگان درباره اقدامات خیرخواهانه به نیت حضرت زهرا (س)، از جمله تعمیر پل فلزی محله و توزیع بستههای حمایتی، در برنامه بازتاب یافت؛ اقداماتی كه جلوهای از پیوند ارادت مذهبی با خدمت اجتماعی و همیاری مردمی را به نمایش گذاشت.
در مجموع، این مجموعه برنامهها با پیوند دادن مباحث تاریخی، اعتقادی، سیاسی و اجتماعی، بر اهمیت سیره حضرت زهرا (س) در دفاع از ولایت، مقابله با انحراف و تقویت روحیه مقاومت و مسئولیتپذیری اجتماعی تأكید داشت.